Վանք, Սպիտակ խաչ վանքի գերեզմանոց, տապանաքար № 4
Հուշարձան
.
Հուշարձանի անձնագիր
Տիպային անվանումը
Տապանաքար Հատուկ անունը
Ստեփանոսի տապանաքար Օգտագործումը՝ սկզբնական, հաջորդական և ժամանակակից
Տապանաքարը տեղադրվել է 1854 թվականին Սպիտակ խաչ վանքի գերեզմանոցում։
2020 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Վանք գյուղը բռնազավթվել և հայաթափվել է Ադրբեջանի կողմից։ Հուշարձանի ներկայիս վիճակի մասին տեղեկություններ չկան։
Պահպանման միավորի անվանումը
Ուղղանկյունաձև տապանաքար
Տեղագրական տեղեկանք
Շրջանը (գավառ), համայնքը
Մեծ Հայք, Արցախ աշխարհ, մյուս Հաբանդ գավառ։ Հետագայում ընդգրկվել է Դիզակ գավառի և համանուն մելիքության կազմում։ 1991-2020 թթ․՝ Արցախի Հանրապետություն, Հադրութի շրջան։
Հեռավորությունը և դիրքը բնակավայրից
Գտնվում է Վանք գյուղի հյուսիսարևելյան եզրին՝ Սպիտակ խաչ վանքի բակում։
Տեղանքի բարձրությունը ծովի մակերևույթից
Բարձր է ծովի մակերևույթից 810 մ։ Նկարագրություն
Ուղղանկյունաձև այս տապանաքարը տեղադրված է Սպիտակ խաչ վանքի գերեզմանոցում՝ եկեղեցուց արևմուտք՝ երկու նմանատիպ տապանաքարերի միջև։ Այն ավազաքարից կերտված ուղղանկյունաձև բարձր շիրմաքար է։ Հատկանշական է, որ վերջինիս տապանագիրը գրված է երեք լեզուներով՝ հայերեն, վրացերեն և ռուսերեն։ Հայերեն և վրացերեն արձանագրությունները տեղադրված են կոթողի հարավային կողին՝ համապատասխանաբար ութ և վեց տողով․ «Յայս է տապան լուսահոգի | վաղաթառամ Ստեփաննո{ս}սի, | ազգաւ կոչի թիփլիզեցի, | թոռն ազնիւ Կանջումովի | եւ էր որդի Աղէքսանդրի, | փոխեալ աստէն սա ամուրի, | թողեալ զծնողն յոյժ կսկծալի, | 1854»։ Հայերեն արձանագրությունից դեպի աջ վրացերենով տապանագիրն է․ «საფლავსა | ამას მდებარე | ვარეზე | სტეფანე | განჯუმო|ვი»։
Ուշագրավ է, որ երկու լեզուներով տապանագրերի համար նախատեսվել են զարդագոտով իրարից բաժանված երկու առանձին դաշտեր, այդուհանդերձ հայերեն արձանագրությունը տարածվում է նաև զարդագոտուց դուրս՝ վրացատառ արձանագրության հատվածում։ Ռուսերեն արձանագրությունը փորագրված է շիրմաքարի հյուսիսային երեսին. «Здесь покоится прах гражданина Степана Алексеева, сына Гаджумова, скончавшегося 7 января 1854 г.»1։
Պատմական տեղեկանք
Մշակութային պատկանելությունը, դարաշրջանը, դարը (դարերը)
Հայ Առաքելական Եկեղեցի, 19-րդ դար (1854 թ․)
Հուշարձանի ուսումնասիրման ժամանակագրական աղյուսակը (ժամանակը, հեղինակը, աշխատանքները)
Տապանաքարին անդրադարձել է պատմաբան Էմմա Աբրահամյանը «Վարձք» հանդեսի «Սպիտակ խաչ վանք» հոդվածում (2022):
Նկարագրական-բնութագրական տեղեկանք
Շինանյութը (տեսակը, գույնը)
Մոխրագույն ավազաքար
Տիպը
Գերեզմանային կոթող Հուշարձանի վիճակը մինչ հայաթափումը
Լավ Արժևորումը
Կարևոր նշանակություն ունի Վանք գյուղի պատմության ուսումնասիրության համար։
----------------------------
1 Աբրահամյան, Է․, 2022, էջ 51։
Լուսանկարներ
...
Հիմնական մատենագիտություն
Աբրահամյան է., 2022 - Աբրահամյան Էմմա, «Սպիտակ խաչ վանք», «Վարձք», № 18, Երևան, 2022, էջ 39-51։
.
Գ․Բ․