Կարմիր գյուղ (Դռնավարզ), Աղին նահատակ վանք, ուխտավորների սենյակ
Հուշարձան
Տիպային անվանումը
Հյուրատուն Հատուկ անունը
Ուխտավորների սենյակ Օգտագործումը՝ սկզբնական, հաջորդական և ժամանակակից
Շինությունը կառուցվել է ուխտավորների համար 1854 թվականին։ Մինչև խորհրդային կարգերի հաստատումը օգտագործվել է որպես հյուրատուն-կացարան։ Հետխորհրդային տարիներին եկեղեցին և շինությունը սրբացվել են։
2023 թվականի սեպտեմբերին Արցախը բռնազավթվել և հայաթափվել է Ադրբեջանի կողմից։ Հուշարձանի ներկայիս վիճակն անհայտ է։
Պահպանման միավորի անվանումը
Ուխտավորների սենյակ
Պահպանման միավորի առանձին վկայագրվող մասերը
Տեղագրական տեղեկանք
Շրջանը (գավառ), համայնքը
Մեծ Հայք, Արցախ աշխարհ, Մուխանք գավառ (հետագայում՝ Վարանդա)։ 1991-2023 թթ․՝ Արցախի Հանրապետություն, Ասկերանի շրջան։
Տեղանքի բարձրությունը ծովի մակերևույթից
Բարձր է ծովի մակերևույթից 1217 մ։ Ջրագրությունը
Գտնվում է Վարանդա գետի ակունքամերձ հատվածից 5,2 կմ հյուսիս՝ Բովուրխան լեռան արևմտյան լեռնաճյուղի ժայռապարի ներքո։ Նկարագրություն
1854 թվականին Աղին նահատակ եկեղեցու մուտքի դիմաց կառուցվել է հյուրատուն ուխտավորների համար։ 19-րդ դարում ազգագրագետ, բանահավաք Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցը հյուրատան պատին ընթերցել է ներկայումս չպահպանված հետևյալ արձանագրությունը․ «Ես Ադամս Աստուծով սուրբ խաչս կանգնեցի»1։
Ուխտավորների սենյակը ուղղանկյունաձև, թաղածածկ շինություն է՝ հյուսիս-հարավ ձգվածությամբ։ Այն հյուսիսային պատին ունի երկու պատրհան, որոնց միջև բուխարին է։ Մեկական պատրհան կա արևելյան ու հարավային պատերին։ Արևելյան արտաքին պատին բացված է մեկ որմնախորշ, որի մեջ տեղադրված է 17-18-րդ դարերի մի խաչքար։ Մուտքը հարավային ճակատի աջ անկյունից է։ Սենյակը լուսավորվում է հարավային պատին բացված լուսամուտից։ Շինությունը կառուցված է տեղական կրաքարով, ավազաքարով և կրաշաղախով։ Սրբատաշ են շինության անկյունային եզրաքարերը։ Մուտքի շրջանակը կազմված է մի քանի խաչքարից։
Հյուրատան պատերին ագուցված են 12-15-րդ դարերի խաչքարեր և 15-17-րդ դարերի տապանաքարեր, որոնք իրենց պատկերագրությամբ անչափ ուշագրավ են ու արժեքավոր։
Պատմական տեղեկանք
Մշակութային պատկանելությունը, դարաշրջանը, դարը (դարերը)
Հայ Առաքելական Եկեղեցի, 19-րդ դար
Թվագրման հիմնավորում` ըստ վիմագրության
Ըստ արձանագրության
Հուշարձանի ուսումնասիրման ժամանակագրական աղյուսակը (ժամանակը, հեղինակը, աշխատանքները)
19-րդ դարում հնավայր է այցելել և տեղեկություններ փոխանցել Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցը։ Հուշարձանի մասին տվյալները հրատարակված են հեղինակի «Արցախ» գրքում (1895 թ․)։
Նկարագրական-բնութագրական տեղեկանք
Ճարտարապետական մաս՝ ճարտարապետական հորինվածքը
Կառույցն ուղղանկյուն, թաղակապ սրահ է։
Շինանյութը (տեսակը, գույնը)
Թերթաքար, ավազաքար, կրաշաղախ
Բացվածքները` Մուտքերը (քանակը, կողմնորոշումը)
Մուտքը հարավային ճակատի արևելյան կողմից է։
Բացվածքները` Լուսամուտները (քանակը, կողմնորոշումը)
Ունի մեկ լուսամուտ, որը բացվում է հարավային պատի արևմտյան կողմից։
Կոնստրուկցիաները (կրող, ծածկի)
Թաղակապ
Հարդարանքը
Զուսպ
Չափերը` երկարությունը
6,8 մ Չափերը` լայնությունը
5,3 մ Չափերը` բարձրությունը
5,8 մ Պահպանվածությունը`
Վթարային
Արժևորումը
Կարևոր է Ասկերանի շրջանի, մասնավորապես՝ Կարմիր գյուղի (Դռնավարզ) և Աղին Նահատակ սրբավայրի պատմության ուսումնասիրության համար։
----------------------------
1 Բարխուտարեանց Մ․, 1895, էջ 131։ Լուսանկարներ
...
.
Ա․Հ․