Կերտվել է 12-13-րդ դարերում` որպես գերեզմանակոթող։ Հետագայում խաչքարը տեղադրվել է Կարմիր Ավետարան եկեղեցու հարավային կողմում և դարձել սրբատեղի։ 

Պատկանում է Կարմիր քերծ¹ բնակատեղիի Խաչ (Կարմիր Ավետարան) կոչվող միջնադարյան գերեզմանոցին։

Պատմական Մեծ Հայքի Արցախ աշխարհի Հարճլանք (հետագայում՝ Վարանդա) գավառ, Կարկաժան (Կրկժան) գյուղի տարածք, որը ազատագրումից հետո միավորվել է Ստեփանակերտ քաղաքին։

Խաչքարը գտնվում է Կարմիր Ավետարան եկեղեցու հարավային կողմում,  միջնադարյան հինգ խաչքարերից կազմված սրբատեղիի կենտրոնական հուշարձանն է։ Ամենայն հավանականությամբ այստեղ է տեղափոխվել եկեղեցու շուրջը տարածվող գերեզմանոցից։

Խաչքարը կերտված է սպիտակամոխրագույն կրաքարից։ Հորինվածքի կենտրոնում՝ կամարակապ խաչախորանի ներքո, թևերի զույգ եռաբողբոջ վերջավորություններով, նախշազարդ մեծադիր ծաղկած խաչն է։ Խաչաքանդակի ուղղահայաց ստորին հատվածից դեպի հորիզոնական խաչաթևերն են բարձրանում արմավաճյուղերը։ Անչափ ուշագրավ է, որ խաչի ուղղահայաց թևի ստորին հատվածից դեպի աջ և ձախ են տարածվում պտտահողմեր հիշեցնող երկու մեծ և փոքր շրջաններ կազմող գալարները, որոնք իրենց մեջ են ընդգրկում ստորին խաչաթևի զույգ եռաբողբոջ վերջավորությունները։ Երկու շրջանների կցումից վեր են բարձրանում ավանդական արմավաճյուղերը։ Զուտ զարդամոտիվ լինելուց բացի՝ այստեղ ներկայացվում են աստվածային արդարությունը մարմնավորող և Աստծո գահը կրող երկնային զորությունները` Գահերը։

Խաչքարը երիզված է պարանահյուս և բուսական ոճավորմամբ զարդագոտով։ Ստորին հատվածը խրված է հողի մեջ։

Հուշարձանի մասին նշում է Սամվել Կարապետյանն իր «Արցախի մանրատեղանունները» գրքում²։

Արցախի Հանրապետության Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության հանձնարարականով՝ հուշարձանի դաշտային ուսումնասիրությունները կատարել են Գագիկ Սարգսյանը և Լեռնիկ Հովհաննիսյանը³։

Հուշարձանի մասին պատմական աղբյուրներում տեղեկություններ կամ տվյալներ չեն պահպանվել։