Լուսանկարը՝ Լեռնիկ Հովհաննիսյանի
Ղուշչի, հայոց գերեզմանոց, տապանաքար № 3
Հուշարձան
Տիպային անվանումը
Տապանաքար
Հատուկ անունը
Չունի
Օգտագործումը՝ սկզբնական, հաջորդական և ժամանակակից
Տապանաքարը կերտվել է 1683 թվականին՝ ոմն Պալասանի հիշատակին, և տեղադրվել Ղուշչիի գերեզմանոցում։ Հետագայում գյուղում հաստատված մահմեդականների կողմից տեղահան է արվել։

Սկզբնական պատկանելությունը
Ղուշչի գյուղ

Պահպանման միավորի անվանումը
Տապանաքար
Տեղագրական տեղեկանք
Շրջանը (գավառ), համայնքը
Պատմական Մեծ Հայքի Սյունյաց աշխարհի Աղահեճք գավառ, ԽՍՀՄ տարիներին՝ Լաչինի շրջան, 1992-2020 թթ․՝ Արցախի Հանրապետություն, Քաշաթաղի շրջան։

Հասցե
Արցախի Հանրապետություն, Քաշաթաղի շրջան, Միրիկ համայնք, Ղուշչի գյուղատեղի

Տեղագրությունը
Գտնվում է Բերձոր քաղաքից 17 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Միրիկ գյուղից շուրջ 2,2 կմ հարավ-արևելք՝ Ղուշչի գյուղատեղիում։

Հեռավորությունը և դիրքը բնակավայրից
Գտնվում է Ղուշչիի հարավարևելյան հատվածում։

Տեղանքի բարձրությունը ծովի մակերևույթից
Գտնվում է ծովի մակերևույթից մոտ 1490 մ բարձրության վրա։
Ջրագրությունը
Գտնվում է Աղավնո գետի վերին հոսանքում՝ գետից 1 կմ արևմուտք՝ սեզոնային առվակի ձախ ափին։
Նկարագրություն
Ղուշչիի ուշ միջնադարյան գերեզմանոցը, որտեղ պահպանվել են մի քանի տեղահանված և ամբողջական տապանաքարեր, գտնվում է գյուղատեղիի հարավային մասում։ 
Երբեմնի հայաբնակ գյուղի գերեզմանոցի տապանաքարերը եկվոր մահմեդականների կողմից օգտագործվել են գյուղամիջյան ճանապարհի հենապատի շինարարության համար։ Պահպանված տապանաքարերից հատկապես ուշագրավ է Պալասանի1 տապանաքարը, որը մեկ ամբողջական քարից տաշված, ուղղանկյունաձև գերեզմանաքար է։ Վերջինս առանձնանում է կողային լայն ճակատի ձախ մասը զբաղեցնող պատկերաքանդակ հորինվածքով։ Վերևից և երկու կողմերից ընդգրկող, մասամբ վնասված գեղեցիկ եռանկյունազարդ շրջանակի ներքո քանդակված են մինչև սրունքները հասնող երկար զգեստով, գրեթե նույն դիրքով հանդիպակաց կանգնած և ոտքերի շարժումով իրար ուղղված երկու կերպար։ Նրանց միջև՝ վերևում, հոգեհացի լի սեղան է կամ սկուտեղ։

Աջակողմյան կերպարը ձախ ձեռքում պահում է հավանաբար գինու սափոր կամ լարային նվագարան, իսկ աջ ձեռքը գոտկատեղին է։ Ձախակողմյանի աջ ձեռքում ծնծղա է, իսկ ձախը նմանապես գոտկատեղին է։ Պատկերաքանդակներից աջ փորագրված եռատող արձանագրությունից պարզ է դառնում, որ տապանաքարը պատկանում է Պալասանին․ «Սարգիսի որդի | Պալասան | Թվ[ին] ՌՃԼԲ (1683թ․)»:

Տապանաքարը մասամբ խրված է հողի մեջ, ինչի պատճառով մյուս կողերը տեսանելի չեն։

Պատմական տեղեկանք
Մշակութային պատկանելությունը, դարաշրջանը, դարը (դարերը)
17-րդ դար (1683 թ․)

Թվագրման հիմնավորում` ըստ վիմագրության
Ըստ տապանաքարի արձանագրության
Հուշարձանի ժամանակագրական աղյուսակը
Տապանաքարը գերեզմանոցում տեղադրվել է 1683 թվականին, հետագայում օտարների կողմից տեղահանվել և դրվել է գյուղամիջյան ճանապարհի եզրին։ Գյուղը 2020 թվականի դեկտեմբերից բռնազավթվել է Ադրբեջանի կողմից։ Հուշարձանի ներկայիս վիճակն անհայտ է։

Հուշարձանի ուսումնասիրման ժամանակագրական աղյուսակը (ժամանակը, հեղինակը, աշխատանքները)
2014 թվականին Արցախի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր զբոսաշրջության և պատմական միջավայրի պահպանության վարչության նախաձեռնությամբ՝ Լեռնիկ Հովհաննիսյանը այցելել է հուշարձանի տարածք և դաշտային աշխատանքների հիման վրա կազմել հուշարձանի վկայագիր-փաստաթուղթը։
Պատմական համառոտ տեղեկանք
Հուշարձանի մասին պատմական աղբյուրներում տեղեկություններ կամ տվյալներ չեն պահպանվել։

Նկարագրական-բնութագրական տեղեկանք
Շինանյութը (տեսակը, գույնը)
Մոխրագույն բազալտ

Տիպը
Ուղղանկյունաձև տապանաքար
Չափերը` երկարությունը
128 սմ
Չափերը` լայնությունը
63 սմ
Չափերը` բարձրությունը
27 սմ
Պահպանվածությունը`
Միջին
Արժևորումը
Տապանաքարը կարևորվում է հատկապես նրանով, որ փաստագրական տեղեկություն է հաղորդում Քաշաթաղի և Ղուշչի գյուղի պատմության ուսումնասիրության համար։
----------------------------
1Պալասան, նույնն է՝ Բալասան։

Լուսանկարներ
...
Հիմնական մատենագիտություն
Մատենագրության մեջ հիշատակված չէ։

.
Ա․Հ․,     Ա․Լ․-Ե․