Վանք, Սպիտակ խաչ վանքի գերեզմանոց, տապանաքար № 1

Հուշարձան

.

Հուշարձանի անձնագիր

Տիպային անվանումը

Տապանաքար

Հատուկ անունը

Պետրոս արքեպիսկոպոսի տապանաքար

Օգտագործումը՝ սկզբնական, հաջորդական և ժամանակակից

Տապանաքարը կերտվել և տեղադրվել է 1745 թվականին։

2020 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Վանք գյուղը բռնազավթվել և հայաթափվել է Ադրբեջանի կողմից։ Հուշարձանի ներկայիս վիճակի մասին տեղեկություններ չկան։

Սկզբնական պատկանելությունը

Վանք գյուղ

Պահպանման միավորի անվանումը

Տապանաքար

Տեղագրական տեղեկանք

Շրջանը (գավառ), համայնքը

Մեծ Հայք, Արցախ աշխարհ, մյուս Հաբանդ գավառ։ Հետագայում ընդգրկվել է Դիզակ գավառի և համանուն մելիքության կազմում։ 1991-2020 թթ․՝ Արցախի Հանրապետություն, Հադրութի շրջան։

Հասցե

Արցախի Հանրապետություն, Հադրութի շրջան, Վանք

Տեղագրությունը

Գտնվում է Հադրութ քաղաքից մոտ 500 մ հարավ։

Հեռավորությունը և դիրքը բնակավայրից

Գտնվում է Վանք գյուղի հյուսիսարևելյան եզրին՝ Սպիտակ խաչ եկեղեցու հարավային պատի տակ։

Տեղանքի բարձրությունը ծովի մակերևույթից

Բարձր է ծովի մակերևույթից 810 մ։

Նկարագրություն

Տապանաքարը գտնվում է Սպիտակ խաչ եկեղեցու հարավային պատի տակ։ Այն ուղղանկյունաձև շիրմաքար է՝ կերտված մոխրագույն ավազաքարից։ Շիրմաքարի հյուսիսային՝ պատին կից կողմն ամբողջությամբ թաղված է հողի մեջ։ Հարավային նիստի կենտրոնական հատվածում՝ ուղղանկյունաձև շրջանակի մեջ, հետևյալ տապանագիրն է․ «Ի գերեզմանի աստ ամփոփի մարմին | Պետրոսի մեծին արքեպիսկոպոսին։ | Էր սա որդի մեծի իշխանին՝ գլու|խ դիւցազանց մերոց նահա(ն)գին»¹։ Արձանագրություն պարունակող շրջանակից աջ և ձախ՝ ուղղահայաց, քառանկյուն շրջանակների մեջ, պատկերված է մեկական խաչաքանդակ։ Կենտրոնական արձանագիր շրջանակից դուրս՝ վերին հատվածում, փորագրված է տապանի «1745» թվականը։

Պատմական տեղեկանք

Մշակութային պատկանելությունը, դարաշրջանը, դարը (դարերը)

Հայ Առաքելական Եկեղեցի, 18-րդ դար (1745 թ․)

Թվագրման հիմնավորում` ըստ վիմագրության

Ըստ տապանաքարի արձանագրության

Հուշարձանի ժամանակագրական աղյուսակը

Արցախի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր զբոսաշրջության և պատմական միջավայրի պահպանության վարչության «Պատմական միջավայրի պահպանության պետական ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի կողմից հուշարձանի տարածքում կատարվել են դաշտային ուսումնասիրություններ։ Տապանաքարը չափագրվել և վավերացվել է։

Տապանաքարին անդրադարձել է պատմաբան Էմմա Աբրահամյանը «Վարձք» հանդեսի «Սպիտակ խաչ վանք» հոդվածում (2022):

Նկարագրական-բնութագրական տեղեկանք

Շինանյութը (տեսակը, գույնը)

Մոխրագույն ավազաքար

Տիպը

Ուղղանկյունաձև տապանաքար

Հուշարձանի վիճակը մինչ հայաթափումը

Լավ

Արժևորումը

Կարևոր նշանակություն ունի Սպիտակ խաչ վանքի պատմության և հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության համար։

----------------------------

¹Աբրահամյան Է․, էջ 51։