Վնեսա բերդը գտնվում է Հադրութի շրջանում՝ Իշխանագետի հովտում՝ Արևասար լեռնաշղթայի Վանեսասար¹ լեռան գագաթին։ Տեղաբնակները բերդը և լեռը անվանել են Վնեսա, որը Հովհաննես անվան հնչյունափոխված տարբերակն է։ (Վնեսա անունը կապված է ոմն Հովհաննեսի` Վանեսի անվան հետ, որից անվան այս ձևը տեղաբնիկների կողմից փոխանցվել է թե բերդին, և թե լեռանը)։ 

Բերդը գտնվում է Քյուրաթաղ-Հադրութ բնակավայրերը կապող անտառային ճանապարհի աջ կողմում՝ մոտավորապես 50 մ հյուսիս՝ անտառապատ բլրի գագաթին: Այն երեք կողմից պաշտպանված է խոր ձորերով և միայն արևմտյան հատվածում է նեղ պարանոցով միանում Վնեսա սարին։ Տեղանքից ելնելով՝ բերդի պարիսպները հատակագծում անկանոն ուղղանկյունաձև կառուցվածք ունեն։ Ամրոցը պաշտպանված է միաշարք պարսպաշարով և բերդաշտարակներով։ Հարավային կողմից հիմնական պարսպի և աշտարակների հիմքերը ամրացված են արևելքից արևմուտք ձգվող կրկնապարիսպ հենապատով։ Ամրոցի արևելյան պարիսպները չեն պահպանվել, միայն տեղ-տեղ հստակ ուրվագծվում են հիմնապատերը։ Լավագույն պահպանված հատվածը բերդի հարավային և արևմտյան պարիսպներն ու աշտարակներն են։ Բոլորաձև աշտարակներից երկուսը գտնվում են ամրոցի արևմտյան հատվածում։ Ամենայն հավանականությամբ հենց արևմտյան հատվածում գտնվող երկու բոլորաձև աշտարակների միջև էլ գտնվել է ամրոցի մուտքը, որը փլուզումների հետևանքով ժամանակի ընթացքում ծածկվել է հողով։ Ամրոցի տարածքում շինությունների պահպանված հատվածներից հստակ երևում է, որ դրանց մի մասը եղել է փայտածածկ։ 19-րդ դարավերջին այստեղ այցելած ազգագրագետ, բանահավաք Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցը նկարագրում է դեռևս կանգուն շինությունները․ «Ամրոցիս յատակն լի է բնակարանների քարուկիր բակերով. իսկ վերնամասում շինուած է իբրև միջնաբերդ մի փոքրիկ դղեակ, որի մէջ է քարուկիր շինուած մի ընդարձակ ջրաւազան, որի մէջ տակաւին կայ ջուր, բայց անմաքուր։ Աւանդաբար ասում են, որ սորա ջուրն խողովակներով բերուած է եղել բերդիս հարաւային կողմում եղած աղբիւրների ջրերից, որք կան ճանապարհի վերայ»²։

Ամրոցի պատերը հիմնականում շարված են տեղական անմշակ, կոպտատաշ քարերով և կրաշաղախով։

Իր ռազմավարական դիրքի շնորհիվ՝ բերդը կարևոր կապող օղակ էր հարավային Արցախի մյուս ամրությունների՝ Ցորաբերդի, Դիզափայտի, Գոռոզի, Քթիշի, Ղլեն քարի ամրոցների միջև։ Վնեսաբերդի պաշտպանները ամբողջությամբ վերահսկում էին Արաքս գետից հյուսիս ընկած հարթավայրային տարածքների անցուդարձը և վտանգի դեպքում հատուկ ազդանշանային միջոցներով կապ էին հաստատում տարածքի պաշտպանական համակարգի մյուս ամրությունների հետ։

14-րդ դարի վերջերից բերդը հետզհետե կորցնում է իր կարևոր նշանակությունը և լքվում։ 18-րդ դարասկզբին Արցախում սկսված ազատագրական շարժումների և մելիքական իշխանությունների առաջացման հետ բերդի նշանակությունը վերստին արժևորվեց և դարձավ Ավան հարյուրապետի³ կարևոր հենակետերից մեկը։ Իր նշանակությամբ ծառայել է մինչև 19-րդ դարի սկիզբը։

Կառուցվել է 12-13-րդ դարերում, գործել մինչև 14-րդ դարի սկիզբը։ Հետագայում՝ 18-րդ դարի սկիզբից, վերստին ծառայել է որպես պաշտպանական հենակետ մինչև 19-րդ դարասկիզբ։ 2020 թվականի հոկտեմբերից Վնեսա բերդը զավթված է Ադրբեջանի կողմից։ Հուշարձանի վիճակի մասին տեղեկություններ չկան։

Վնեսա բերդի մասին տեղեկություններ է հաղորդում ազգագրագետ, բանահավաք Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցը՝ «Արցախ» աշխատությամբ (1895)։ Բերդին անդրադարձել է հուշարձանագետ, պատմաբան Շ․ Մկրտչյանը (1985)։ 

Ամրոցն ուսումնասիրել և չափագրել է ճարտարապետ Մանվել Սարգսյանը (1985)։

Ամրոցի պարիսպները հզորացված են բրգաձև աշտարակներով, որոնցից լավագույնս պահպանվել է միայն հարավարևմտյան գլխավոր աշտարակը։

Ամրոցը կառուցված է կոպտատաշ, անմշակ գորշ ավազաքարով, գետաքարով և կրաշաղախով։ Կառույցներում լայնորեն օգտագործվել են գերանակապ հարկաբաժաններ և փայտաշեն ծածկեր։

Մկրտչյան Շ․, 1985 - Մկրտչյան Շահեն, Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1985 (երկրորդ հրատարակություն)։